BẦU CỬ QUỐC HỘI TẠI NGA 

(1995)

—-o—-



            Walesa vừa thất cử trước một đối thủ Cộng Sản tại Ba Lan được vài tuần, th́ chúng ta lại chứng kiến đảng CS thắng lớn trong cuộc bầu cử quốc hội Nga. Sau bốn năm bị loại khỏi quyền hành nơi quê hương của Xă Hội Chủ Nghĩa, đảng Cộng Sản đă chinh phục trở lại tư thế chính đảng dẫn đầu trên bàn cờ chính trị. Với 20 phần trăm số thăm, họ chiếm được nhiều ghế nhất trong ṭa nhà quốc hội, bỏ xa các đối thủ khác. Sự thắng thế của họ đem lại những nhận xét sau :


1) Khi người CS “cũ” Kwasnievsky đánh bại người hùng Walesa ở Ba Lan, người ta nói :“Kwasnievsky sở dĩ thắng được là nhờ ông đă dứt khoát từ bỏ chủ thuyết Cộng Sản, đă chấp nhận thị trường tự do”. Ngày nay tại Nga, khó mà có thể đưa ra một lập luận tương tự. Thật vậy, khác với đa số các đảng CS khác ở Đông Âu và Liên Sô cũ, đảng CS Nga có đặc điểm là vẫn giữ nguyên tên gọi Cộng Sản. Các thành viên của Đảng này là những người không bỏ lỡ một cơ hội nào để rầm rộ diễn hành dưới cờ đỏ búa liềm và chân dung Lénine. Họ cũng mạnh mẽ lên án nền kinh tế thị trường tự do mà đất nước họ đang chứng nghiệm. Các nhà lănh đạo của họ không dấu diếm ước vọng tái lập một h́nh thức kinh tế chỉ huy như trong “thời vàng son” đă qua. Chúng ta phải tự đặt câu hỏi : Kwasnievsky ở Ba Lan thắng cử nhờ ông ta đă hối cải quy phục thị trường tự do, hay mặc dù ông đă buộc phải chấp nhận thị trường tự do ? Đâu là ư kiến thực sự của người dân đối với thị trường tự do, ở Ba Lan và ở Nga ? Cần biết là trong một cuộc thăm ḍ dư luận từ ngày 22 tháng 7 đến ngày 3 tháng 8 1995, 94 % người Đông Đức được thăm ḍ coi kinh tế thị trường như đi kèm với thất nghiệp, và gắn liền nền kinh tế này với sự ích kỷ (86 %), với bóc lột (67 %), đồng thời coi chế độ CS cũ đồng nghĩa với an toàn xă hội (73 %), và là một thể chế nhân bản hơn tư bản chủ nghĩa (50 %) (Ouest France 17/8/1995) !

2) Khi Kwasnievsky thắng cử ở Ba Lan, người ta nói :“đó là nhờ ở lá phiếu của người trẻ, c̣n non kém, nhẹ dạ, chưa hiểu thực chất của CS, hay đă chóng quên những áp bức của CS lúc đảng này c̣n nắm quyền”. Ngày nay, tại Nga, lập luận ấy cũng không đứng vững, v́ thống kê cho biết cử tri của đảng CS gồm một phần quan trọng những người đứng tuổi, đă từng trải qua phần lớn cuộc đời họ dưới những năm tháng khó khăn của thời đế quốc Đỏ. Họ đă biết Cộng Sản, họ cũng đă biết nền kinh tế thị trường tự do, và họ đă lựa chọn...

3) Nhiều tháng trước cuộc bầu cử, báo chí ở Hoa Kỳ đă quảng cáo rất kỹ cho Alexander Lebed, tâng bốc ông lên hàng “lănh tụ anh minh”. Theo đuôi báo Mỹ, nhiều nhà b́nh luận Pháp, và có lẽ ở nhiều nơi khác nữa, cũng đă có thái độ tương tự. Thực tế, sau khi kết quả cuộc đầu phiếu được công bố, cho thấy một điều rất bât ngờ đối với các vị thức giả này : th́ ra dân Nga không đọc báo Mỹ ! Th́ ra ở trên thế giới này c̣n có những người không biết tiêu thụ cái “chân lư tối thượng” made in USA !

4) Trước sự thất bại của đảng cầm quyền, tụt xuống tận hàng thứ ba, các nhà binh luận tuyên bố :“mặc dù vậy, Eltsine vẫn không bị đe dọa trong hiện tại, và cả trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới”. V́ sao ? V́ Eltsine đă lợi dụng lúc tư thế của ông mạnh mẽ nhất, để cho bầu một bản hiến pháp dành cho ḿnh những quyền hạn cực kỳ rộng răi. Bản hiến pháp ấy khiến cho không ai có thể cản trở công việc của ông trong hiện tại. C̣n đến kỳ bầu tới ? Trước sự thất bại của Lebed, người ta vẫn cho Eltsine là ứng viên sáng giá nhất. Tuy nhiên, “người ta” đă lầm khi “đầu tư” vào Lebed, và có thể sẽ lại lầm với Eltsine. Ông có thể sáng giá, nhưng ông bệnh hoạn, nghiện rượu, và tánh t́nh thất thường. Không c̣n ai tin tưởng vào khả năng của Eltsine trong việc giải quyết các vấn đề của nước Nga nữa. Ông chỉ c̣n là một biểu tượng, được triệt để khai thác và sử dụng bởi phe đảng chung quanh ông. T́nh trạng của ông, nói cho cùng, chẳng khác nào Brejnev lúc cuối trào, bệnh hoạn và ngẩn ngơ như một h́nh nộm, được bè phái trưng bày để biện minh cho quyền hành của họ ! Vả lại, nếu sự “sáng giá” của Eltsine được gói gém trong sáu mảnh ván sớm hơn dự định, th́ ai sẽ là người thắng cử trong cuộc bầu tổng thống lần tới ?

5) Về nh́ trong cuộc bầu vừa qua là đảng Tân Phát Xít, Quốc Gia Chủ Nghĩa cực đoan, của Jirinovsky. Ông này cũng bị giới trí thức Tây Phương lên án nặng nề. Điều ấy không ngăn cản nổi số cử tri của ông càng ngày càng gia tăng. Thật ra lập trường “quốc gia chủ nghĩa” của Jirinovsky và của đảng CS Nga không mấy ǵ xa nhau cho lắm. Từ lâu, những người tự nhận là CS, thoát thai từ chủ thuyết Staline-Mao, đều đă trở thành những người Quốc Gia chủ nghĩa. Đảng CS Nga cũng tiếc nuối một nước Nga hùng cường trong một Liên Sô do Nga làm chủ, giữa một Đế Quốc Đỏ lấy Liên Sô làm trung tâm. Guennadi Ziouganov, lănh tụ đảng CS Nga đă tuyên bố sau chiến thắng của đảng ông là ông sẽ t́m cách để tái lập từ từ một cấu trúc tương tự như Liên Sô cũ. Giấc mộng Đại Nga ấy cũng được chia sẻ bởi Jirinosvky, con người Quốc Gia cực đoan từng là một sĩ quan t́nh báo CS, một “đồng chí”...Sự liên kết giữa hai thế lực số một và số hai này của bàn cờ chính trị Nga sẽ cho thấy đâu là những kẻ mạnh trong cuộc chạy đua vào điện Cẩm Linh. Ziouganov cho biết ông muốn đảng CS do ông lănh đạo sẽ là một lực lượng kết hợp rộng răi để có thể đoạt được chính quyền vào tháng sáu năm 1996 sắp tới...



x
x x

            Nước Pháp gần đây bị tê liệt suốt một tháng trường do một cuộc đ́nh công rât mạnh mẽ, phản kháng lại chính sách cân bằng cán cân ngân sách của cặp bài trùng Chirac - Juppé. Phần lớn các chuyên viên đều dễ dàng minh chứng cho sự cần thiết của một chính sách cân bằng ngân sách như vậy. Nhưng người dân vẫn không chấp nhận “chân lư” ấy. Chính trị không phải là một sinh hoạt duy lư. Có thể nói bản chất của chính trị là “làm việc” với những khía cạnh phi lư của người dân. Đây là điểm khác biệt nền tảng giữa người làm chính trị với người chuyên viên. Cái “hữu lư” của người chuyên viên, trong cách suy luận của họ, có thể bị người dân cảm nhận như một áp bức, bất công. Kết quả là sự “hữu lư” kia sẽ chỉ đưa đến những đổ vỡ, v́ vấp phải những chống đối của người dân. Khuynh hướng hiện nay cho thấy đang có sự thắng thế của người chuyên viên trên nhân sự chính trị. Trong nhiều trường hợp, những chuyên viên đứng ra trực tiếp nắm quyền chính trị. T́nh trạng ấy không phải bao giờ cũng có lợi cho việc quản lư xă hội trong tinh thần “dân chủ hợp tác”.

            Thị trường tự do có thể là một giải pháp hợp lư cho bài toán phát triển. Nhưng người dân không phải bao giờ cũng chịu đựng được cái “chân lư” được tôn sùng là “chân lư duy nhất” ấy. Sự thắng thế của những người CS tại Đông Âu và các nước thuộc Liên Sô cũ cho thấy như vậy.

x
x x

            Vào năm 1991, tôi đă bàn đến một sự liên kết giữa những người CS và những người Quốc Gia chủ nghĩa cực đoan. Ngày nay chúng ta thấy đó chính là thế lực mới, đang lên, lên mạnh, và không biết sẽ c̣n lên đến đâu trong các nước CS cũ.

            Phải chăng chính v́ thế mà anh chàng Chirac cứ ĺ lợm nhất định tiếp tục cho thử thêm những đầu đạn nguyên tử mới ? Đừng quên : Hitler đă lên nắm quyền qua một cuộc đầu phiếu dân chủ.

NGUYỄN HOÀI VÂN
23/12/1995

                                                                   Trở về Mục Lục