TỔNG THỐNG MITTERRAND

CON NGƯỜI ĐA DẠNG

—-o—-



            Tổng Thống Mitterrand đă từ trần ngày 8 tháng 1 1996, trong năm thứ 80 của cuộc dời ḿnh, chỉ vài tháng sau khi ông giă từ sân khấu chính trị. Ông là vị Nguyên Thủ Quốc Gia tại quyền lâu nhất của tất cả các nền Cộng Ḥa Pháp, từ Cách Mạng 1789 đến nay, ngoại trừ trường hợp đặc biệt của Nă Phá Luân. Cuộc đời ông là cả một bài học chính trị, một bức tranh đa dạng, pha trộn những điểm sáng, những vùng tối, những đường nét rực rỡ, và những vết loang mờ ảo...


TỪ HỮU SANG TẢ :

            Francois Mitterrand xuất thân từ một gia đ́nh giàu có ở tỉnh nhỏ. Ông được giáo dục theo truyền thống Công Giáo, và lớn lên với những tư tưởng hữu khuynh. Thời c̣n sinh viên ông đă tham gia vào những tổ chức cực hữu. Khởi đầu đệ nhị thế chiến, ông gia nhập quân đội, với cấp bậc trung sĩ, và bị người Đức bắt làm tù binh. Ông vượt ngục ba lần. Lần thứ hai, ông bị thương, có thể chết, và được một bạn tù là Roger Patrice Pelat cứu chữa. Măi đến lần vượt ngục thứ ba ông mới thoát được về Pháp, và được một gia đ́nh Do Thái giàu có cho tá túc, trước khi ông đến làm việc tại Vichy, cho chính quyền Pétain, cực hữu, thân Đức, và bài Do Thái. Cuối năm 1942, ông bắt đầu liên hệ với kháng chiến chống Đức, và năm 1943, điều khiển một hệ thống kháng chiến quân quan trọng. Cuối 1943, ông ra hải ngoại gặp Tướng de Gaulle, Thủ Lănh Nước Pháp Tự Do. Tướng de Gaulle đă ra lệnh cho kháng chiến quốc nội thực hiện một số kế hoạch mà ông cho là không thực tế, và đă công khai chống lại. Mặc dù vậy, ít lâu sau de Gaulle vẫn bổ nhiệm ông là một trong 15 người sẽ lấy chính quyền trong thời gian chuyển tiếp giữa lúc nhà cầm quyền Vichy sụp đổ, và chính phủ mới chưa có thời giờ chấp chánh. Lúc ấy ông 27 tuổi. Tuy được sự tín nhiệm của de Gaulle, nhưng ông vẫn quyết định tự đặt ḿnh vào tư thế đối lập. Với quyết định bề ngoài có vẻ hoàn toàn vô lư ấy, ông đă dặt chân vào cánh Tả của bàn cờ chính trị để gần bốn mươi năm sau, trở thành vị Tổng Thống tại quyền lâu nhất của nước Pháp, suốt 14 năm.


DƯỚI BÓNG MENDES FRANCE :

            Lănh tụ nổi bật của phe Tả Xă Hội lúc ấy là Pierre Mendes France, một người gốc Do Thái, anh hùng kháng chiến chống Đức, và lư thuyết gia lỗi lạc. Mitterrand khi đó chỉ là một h́nh ảnh mờ nhạt, thậm chí c̣n bị những người Xă Hội chân chính khinh rẻ v́ họ cho ông là kẻ “đón gió trở cờ”. Thật vậy, trong hơn mười năm, ông đă tham gia 11 chính phủ, dưới nhiều nhăn hiệu. Ngoài 11 lần làm bộ trưởng, lần đầu tiên lúc 30 tuổi, ông cũng từng là dân biểu, nghị sĩ, và thị trưởng một thành phố nhỏ.

            Đối tượng chống đối của phe Tả lúc ấy là Tướng de Gaulle. Sự xung đột bắt đầu từ khi nhà lănh tụ chưa từng bao giờ trực tiếp cầm súng đối đầu với quân Đức Quốc Xă này muốn áp đặt tất cả uy quyền của ḿnh lên toàn bộ các phe phái kháng chiến tại quốc nội. Không giống những nước bị Đức chiếm khác, ở Pháp, kháng chiến quốc nội không có khuôn mặt nổi bật nào c̣n sống sót để có thể đứng ngang hàng với de Gaulle. Kết quả là de Gaulle từ hải ngoại về đă nắm trọn quyền hành. Tuy nhiên, trước sinh hoạt đảng phái bát nháo, vị Tướng một sao này đă từ chức vào năm 1946. Măi đến khi t́nh h́nh Algérie trở thành trầm trọng, năm 1958, de Gaulle mới trở lại quyền hành, với điều kiện là phải dẹp bỏ Đệ Tứ Cộng Ḥa, và làm lại Hiến Pháp, khai sinh Đệ Ngũ Cộng Ḥa. Toàn thể phe Tả, và một phần quan trọng của phe Hữu, chống lại việc này, nhưng đều thất bại trong cuộc trưng cầu dân ư năm 1958.

            Trong thời gian sau đó, h́nh ảnh của Francois Mitterrand trở thành tăm tối. Thậm chí người ta cho rằng ông đă giả tạo một vụ ám sát hụt để dư luận nói đến ông ! Đó là nghi án Observatoire. Ngay cả những bạn bè tả phái cũng ngại ngùng xa lánh ông, và tụ tập chung quanh lănh tụ Mendès France.


THẾ TẤT THẮNG CỦA CUỘC CHINH PHỤC QUYỀN HÀNH :

            Năm 1965, Tổng Thống đương nhiệm de Gaulle phải tái tranh cử. Tư thế của ông vô cùng mạnh mẽ. Các đối thủ trước mặt ông chỉ là những chú lùn trước một người khổng lồ. Nhân vật duy nhất của phe Tả có thể cản đường ông là Mendès France. Khổ nỗi ông này từng chống lại Đệ Ngũ Cộng Ḥa và chế độ Tổng Thống Chế, nên tự cho là ḿnh không thể nào muối mặt ra tranh cử chức vụ Tổng Thống với de Gaulle được. Sự suy nghĩ lương thiện, nhưng thiếu chính trị ấy đă đẩy Mendès France ra khỏi bàn cờ chính trị, một cách vĩnh viễn. Mitterrand không bỏ lỡ cơ hội nhảy vào chỗ trống này. Trong khi các chính khách hàng đầu của phe Tả ngần ngại trước viễn tượng tranh cử với de Gaulle, để vừa phải chịu tai tiếng là phản lại lập trường của ḿnh đối với Tổng Thống Chế, đồng thời chắc chắn bị đánh bại, th́ Mitterrand can đảm lao vào cuộc chiến. Thật ra ông cũng từng chống lại Đệ Ngũ Cộng Ḥa, và chống lại Tổng Thống Chế một cách rất gay gắt. Nhưng, lần này, ông nh́n thấy chính ông một ngày kia sẽ ngồi ở ngôi vị Tổng Thống với những quyền hành rộng lớn mà ông vẫn hàng mạnh bạo công kích. Chung quanh ông, chưa có mấy ai nh́n thấy nổi cái thế tất yếu đó. Năm 1965, trên chuyến xe lửa từ Lille về Paris, ông t́nh cờ cùng đi với một người Xă Hội là Pierre Mauroy. Ông giải thích cho Mauroy thấy làm thế nào để qua ông, phe tả sẽ nắm được quyền hành, mặc dù trong cuộc bầu cử sắp tới ông chắc chắn sẽ bị de Gaulle đánh bại. Mauroy tin tưởng, và trở thành một trong những người cộng tác thân tín của ông.

            Như ông dự tính, de Gaulle thắng cử trong cuộc bầu Tổng Thống năm 1965. Tuy nhiên những tháng dài tranh cử đă là cơ hội đấu tranh cụ thể để ông quy tụ lực lượng rời rạc của phe Xă Hội sau lưng ông. Kết quả là ông đă tạo bất ngờ khi đạt được số phiếu bắt buộc de Gaulle phải tranh cử ṿng hai. Sự nối dài cuộc vận động sang ṿng hai là một dịp may phụ trội khiến ông có thể dựa vào đó mà kết hợp toàn thể cánh tả. Và như thế, từ một người có lập trường chao đảo không rơ rệt đối với các nhà Xă Hội “chân chính”, ông đă trở thành nhân vật Tả phái duy nhất chứng minh được khả năng đối đầu với de Gaulle.


PHẢI KÍNH TRỌNG ĐỊA VỊ TỔNG THỐNG :

            Trong cuộc tranh cử vừa nói, có một giai thoại mà tôi muốn nhấn mạnh với bạn đọc. Vào lúc Mitterrand đang rầm rộ vận động, và thanh thế đang lên, th́ cơ quan t́nh báo nội địa có tŕnh lên Tổng Thống de Gaulle những chứng cớ về vụ Mitterrand đă tự tổ chức vụ ám sát hụt chính ḿnh để được dư luận chú ư (nghi án Observatoire đă nói ở trên). Người phụ trách công việc ám sát này là thành viên của một tổ chức cực hữu. Cơ quan t́nh báo đă chụp được h́nh Mitterrand đang nâng ly với người cực hữu ấy, mấy ngày sau khi vụ ám sát hụt sảy ra. Các cộng sự viên của Tổng Thống đề nghị công khai hóa việc ấy. De Gaulle từ chối, cho rằng cần phải tránh bêu xấu Mitterrand, trong trường hợp một ngày kia ông ta sẽ trở thành Tổng Thống Pháp. Ông nói với Alain Peyrefitte :“Phải kính trọng địa vị Tổng Thống”. Người ta cũng lôi được trong văn khố ra một tấm h́nh Mitterrand chụp chung với Thống Chế Pétain, lúc cụ già 83 tuổi này đang cầm đầu chính quyền thân Đức Quốc Xă ở Vichy. De Gaulle cũng từ chối công bố tấm h́nh này, cho rằng “nó không có ư nghĩa chính trị”.
Đối với cái thói “ǵ cũng chửi”, chẳng chừa một ai, của An Nam ta, th́ thái độ này đáng được ghi lại thành kinh nhật tụng !


MƯỜI SÁU NĂM CHỜ ĐỢI :

            Từ thời điểm trở thành lănh tụ sáng giá nhất của Tả phái, Mitterrand bắt đầu một cuộc đấu tranh kiên tŕ để chiếm đoạt quyền hành từ tay phe Hữu. Năm 1968, một cuộc nổi giậy làm chấn động nước Pháp. Các thành phần cực tả chủ trương cướp chính quyền bằng bạo lực, để thực thi “vô chính phủ”, như chủ thuyết Marx có đề cập. Phe Cộng Sản thuộc khuynh hướng Đệ Tam quốc tế không chấp nhận, và ngăn cản thợ thuyền tham gia nổi giậy. Phe Xă Hội cũng chống lại những phần tử quá khích này. Mitterrand bị những người biểu t́nh nhục mạ. Về phần de Gaulle, th́ sau một lúc thối chí, đă định chạy ra ngoại quốc, nhưng nhờ lời can ngăn của Tướng Massu, ông phục hồi can đảm và nắm lại t́nh h́nh.

            Sau khi cuộc nổi giậy bị đè bệp, phe Tả lại phân hóa trầm trọng, và rơi trở vào một t́nh trạng vô cùng suy yếu. Năm 1969, de Gaulle ra đi sau khi thất bại trong một cuộc trưng cầu dân ư. Vị Tổng Thống mới là Georges Pompidou, Thủ Tướng đương nhiệm.


XÁCH DÉP DZÔ :

            Trước sự suy sụp của phe Xă Hội, với số cử tri tụt dốc thảm hại, Mitterrand giải tán những tàn dư của tổ chức SFIO (Phân Bộ Pháp của Quốc Tế Thợ Thuyền, cụ Trần Văn Ân gọi là đám “sách dép dzô"), và thành lập Đang Xă Hội Pháp tại Epinay, năm 1971. Nhiều người ghi nhận là ông đă trở thành lănh tụ của Đảng Xă Hội trước khi gia nhập đảng này ! Tại Hội nghị Epinay, ông tuyên bố :“Cách mạng là đoạn tuyệt, những ai không chịu đoạn tuyết với Tư Bản Chủ Nghĩa, th́ không thể là đảng viên Xă Hội”. Năm 1978, ông nói “Tư Bản là đối thủ số một”, và gạt bỏ mọi viễn tượng thỏa hiệp với “tư bản”.


LIÊN HIỆP VỚI CỘNG SẢN :

            Năm 1972, ông liên hiệp với đảng Cộng Sản trong một Chương Tŕnh Chung. Như mỗi khi có sự liên hiệp với Cộng Sản, các nhà b́nh luận đều h́nh dung cảnh con cừu non sẽ bị chó sói nuốt chửng. Ngay cả trong nội bộ đảng Xă Hội sự chống đối cũng mạnh mẽ, cho rằng rốt cuộc rồi sẽ lọt vào tṛng của CS và bị CS hoàn toàn thao túng. Mitterrand giữ vững tay lái, chuẩn bị xông vào cuộc tranh cử Tổng Thống năm 1974. Kết quả, ông chiếm được 49,17 % số thăm, và lại thất cử, trước một đối thủ trẻ tuổi và đầy khả năng : Valéry Giscard d'Estaing. Mitterrand lại phải chờ thêm bảy năm nữa.

            Măi đến năm 1981, vận dụng những mưu trí rất tinh vi không thể phân tích ở đây, để quy tụ phe Tả, chia rẽ phe Hữu, và làm hạ uy tín đối thủ Giscard d'Estaing, Mitterrand thắng cử, mặc dù các thăm ḍ vài tháng trước đó tiên đoán phần thắng nằm trong tay Tổng Thống đương nhiệm. Một chính phủ “liên hiệp” Xă Hội-Cộng Sản được h́nh thành dưới quyền Thủ Tướng Pierre Mauroy, người đă tin tưởng vào thế tất thắng của ông trong chuyến xe lửa Lille-Paris đă nhắc đến ở trên. Cần nói là trái với những tiên liệu của các nhà b́nh luận, con cừu non Xă Hội đă không bị con chó sói CS ăn thịt, mà ngược lại, kể từ khi đảng CS tham gia chính quyền, số cử tri của đảng này dần dần suy sụp một cách thê thảm. Từ khoảng hai mươi phần trăm, ở đầu thập niên 80, các ứng viên CS chỉ c̣n một nửa số thăm trong kỳ bầu quốc hội năm 1986.


TỪ CHÍNH SÁCH TẢ KHUYNH ĐẾN LẬP TRƯỜNG TRUNG PHÁI :

            Mitterrand chỉ thực sự áp dụng một chính trị tả khuynh trong hai năm đầu của 14 năm cai trị nước Pháp. Với Thủ Tướng đầu tiên, Pierre Mauroy, nước Pháp đă “mạnh dạn tiến lên” con đường Xă Hội Chủ Nghĩa : quốc hữu hóa nhiều xí nghiệp lớn, tăng trợ cấp xă hội, giảm giờ làm việc, tăng thuế người giàu, v.v...Đến năm 1983, thực tế buộc phải chuyển hướng. Thủ Tướng mới, Laurent Fabius, một chuyên gia trẻ gốc Do Thái, tái lập những biện pháp yểm trợ xí nghiệp. Sự chuyển hướng này không ngăn cản nổi sự thất bại của Đảng Xă Hội và Đảng CS trong kỳ bầu quốc hội năm 1986. Phe hữu nắm đa số, và trở lại chính quyền. Thủ Tướng Jacques Chirac được bổ nhiệm, và Mitterrand buộc phải “sống chung ḥa b́nh” với đối thủ của ḿnh. Chirac dồn mọi nỗ lực phá bỏ những ǵ phe Xă Hội đă thực hiện. Điển h́nh là việc tư hữu hóa các xí nghiệp đă bị quốc hữu.

            Lúc ấy, người ta nghĩ Mitterrand đă hết thời, và Đảng Xă Hội sẽ lại bị dồn vào thế đối lập trong một thời gian dài. Nhưng, từ Điện Elysée, Tổng Thống Mitterrand vẫn kiên nhẫn đương đầu với chính phủ Hữu khuynh mà ông đă buộc ḷng phải bổ nhiệm. Bằng từng bước khéo léo, ông từ từ củng cố lại uy tín của ḿnh, và tái tranh cử nhiệm kỳ hai năm 1988, với đối thủ là thủ tướng đương nhiệm Jacques Chirac.

            Ông tạo bất ngờ khi, sau một cuộc vận động tranh cử chớp nhoáng, đă hạ gục Chirac với tỷ lệ đè bẹp 54 % số phiếu ! Ông giải tán quốc hội hữu khuynh, và đưa đảng Xă Hội trở vào ṭa nhà dân cử với một đa số thoải mái. Đảng CS vẫn không ngoi lên nổi, nhưng đồng minh Xă Hội đă không c̣n cần đến họ nữa...

            Để chiến thắng lần này, Mitterrand đă phải bắt đầu bằng việc vô hiệu hóa đối thủ của ông trong nội bộ đảng Xă Hội, là Michel Rocard. Ông này xuất thân từ một nhóm cực tả, nhưng lại trở thành Dân Chủ Xă Hội sau đó, và luôn công bố tham vọng trở thành tổng thống từ đă hơn 10 năm qua. Sự sắp xếp có cái giá của nó : Michel Rocard trở thành Thủ Tướng đầu tiên của nhiệm kỳ hai. Sau một thời gian, có lẽ v́ những căng thẳng giữa hai người, Rocard bị sa thải, thay bằng nữ thủ tướng đầu tiên của lịch sử Pháp, bà Edith Cresson, một người thân tín của Mitterrand. Cuộc thí nghiệm không mấy thành công, một phần v́ sự kỳ thị nam nữ. Bérégovoy, một người gốc Ukraine, xuất thân thợ tiện, nhưng lại rất có uy tín với giới tài phiệt và kỹ nghệ, lên thay. Chính sách của tất cả các giai đoạn này là một chính sách Trung Phái Hữu Khuynh (centre droit) : chống lạm phát, quân b́nh cán cân ngân sách, đồng tiền mạnh, yểm trợ xí nghiệp, yểm trợ đầu tư, giải tỏa sự lệ thuộc của lương bổng vào giá cả, mở rộng thị trường...Sau cuộc bầu quốc hội năm 1993, Tổng Thống Mitterrand lại phải chung sống với một chính phủ hữu phái do Edouard Balladur điều khiển.

            Về đối ngoại, Mitterand là một người đắc lực trong việc xây dựng Liên Hiệp Âu Châu. Chủ trương của ông là giải tỏa sự lo sợ của các nước Âu Châu khác đối với nước Đức, và thắt chặt quan hệ Đức Pháp. Tuy nhiên, một trong những bước hụt của ông là đă chống lại sự tái hợp hai nước Đức. Trả lời những người chỉ trích ông đă thiếu “cái nh́n lịch sử”, ông nói :“trong chính trị, biến cố là yếu tố quyết định, trông vào dự đoán là sai lầm” (Ouest France 9/1/1996).

            Năm 1995, Jacques Chirac được bầu làm Tổng Thống. Đối thủ Xă Hội của ông này là Lionel Jospin đă đạt được số thăm đáng làm ngạc nhiên các nhà quan sát, đem lại hy vọng cho những người Xă Hội thời hậu Mitterrand.

            Ở cuối nhiệm kỳ hai, Tổng Thống Mitterrand bị ung thư prostate, phải giải phẫu vào năm 1992. Mọi người đều cảm phục sự can đảm của ông trước sự đau đớn và sự chết.


ĐỐI VỚI NGƯỜI VIỆT NAM :

            Tôi c̣n nhớ vào lúc Tổng Thống Mitterrand đắc cử năm 1981, nhiều đồng bào tỵ nạn ở miền Đông nước Pháp đă vội vă khăn gói chạy sang Đức và Thụy Sĩ. Trước sự kinh ngạc của cảnh sát biên giới, họ tuyên bố : Cộng sản dă lên cầm quyền ! Trước khi bị đuổi trở về Pháp...

            Nói chung , người Việt ở Pháp không ưa Mitterrand, và thích Chirac hơn, cũng như ở Mỹ, thường có thiện cảm với các ứng viên Cộng Ḥa. Cần biết là trong thập niên 50, Mitterrand và Mendès France là những người chủ trương giải tán đế quốc thuộc địa Pháp. Họ quan niệm nước Pháp không thể tự do dân chủ đồng thời cấm các nước khác tự do dân chủ. Phe thực dân gọi họ là những tên đào mồ chôn đế quốc (fossoyeurs de l'Empire). Trong thời chiến tranh Nam Bắc VN, th́ đương nhiên là Mitterrand ủng hộ phe CS. Khi nắm quyền từ năm 1981, ồng t́m cách nối lại mối giây thân thiện với VN, t́m lại một chỗ đứng cho Pháp ở vùng Đông Á. Chính trị này cũng được người kế vị ông là Chirac tiếp tục.


NHỮNG MÂU THUẪN CỦA MỘT CON NGƯỜI ĐA DẠNG :

            Từ cảm t́nh viên của phe cực hữu trở thành lănh tụ Tả Phái, từ một người Công Giáo giữ Đạo sốt sắng trở thành vô tôn giáo, nhưng vẫn ham thích t́m hiểu những vấn đề siêu h́nh, từ môt kẻ chống đối Tổng Thống Chế trở thành vị Tổng Thống tại quyền lâu nhất lịch sử, cuộc đời Mitterrand quả là đầy mâu thuẫn. Năm 1971, ông nói về tiền bạc như thế lực có khả năng “hủ hóa, mua chuộc, đè bẹp, giết hại, tàn phá, làm ung thối đến tận lương tâm con người”, nhưng mười năm sau ông lại điều khiển một quốc gia tư bản đứng hàng thứ tư trên thế giới. Ông chống lại thị trường tự do, và không bao giờ dấu diếm sự mù tịt của ḿnh về kinh tế, cho rằng chính trị mới quyết định, kinh tế chỉ là phụ thuộc. Thậm chí Yvon Gataz, Chủ Tich Liên Đoàn Chủ Nhân, khi vào gặp ông năm 1981, có kể lại rằng ông không biết ǵ về xí nghiệp, không biết cả ngân sách của xí nghiệp h́nh thành ra sao. Gataz có lúc phải nổi nóng, và tuyên bố :“nếu áp dụng chính sách của Tổng Thống th́ nước Pháp sẽ đi đến vỡ nợ”. Mitterrand không tức giận, mà chỉ nhỏ nhẹ trả lời :“ông nói hơi quá đáng”. Hai năm sau, ông phát động những biện pháp nâng đỡ xí nghiệp và thị trường tự do...

            Ngay cả trong cùng một giai đoạn của cuộc đời ông, người ta cũng t́m thấy những điều trái ngược. Thí dụ như lúc ông lănh huy chương Francisque của chính quyền thân Đức Quốc Xă ở Vichy, th́ ông đă bắt đầu tham gia kháng chiến chống Đức với bí danh Morland. Thời c̣n sinh viên, lúc ông đang tham gia một tổ chức thanh niên cực hữu và bài Do Thái, th́ ông lại kết thân với một người bạn Do Thái, sau khi đă đánh nhau để bênh vực người bạn này.


KHÔNG TRẮNG KHÔNG ĐEN, MỌI CON NGƯỜI ĐỀU XÁM

            Có lẽ nhờ ở kinh nghiệm cá nhân ḿnh, ông hiểu con người luôn có nhiều khía cạnh, nên sự phê phán của ông đối với một số bạn bè bị nghi ngờ là đă làm những điều phi pháp, cũng luôn mang nặng tính cách cảm thông, độ lượng. Roger Patrice Pelat, người bạn tù đă cứu sống ông, luôn giữ được t́nh bạn của ông cả trong những lúc ông này bị đưa ra ṭa v́ những lem nhem tiền bạc. Tapie, Nucci, Beregovoy (*), và nhiều người nữa, mỗi khi bị pháp luật theo đuổi, đều đă được sự ủng hộ nâng đỡ của ông, mặc dù thái độ ấy luôn đem lại cho ông nhiều sự công kích. Có người đă cho rằng ông cư xử như thể những điều sai trái mà những người này bị buộc tội, là những điều mà chính ông cũng có thể làm, trong một hoàn cảnh nào đó. Con người, đối với ông, không trắng, cũng không đen, mà đều xám !

            Nhưng, người đời lại thường thích phê phán, chê bai, chửi bới, như thể họ là những ông thánh sống phải chịu đựng bao điều vô luân, sai trái, của những tên quỷ dữ chung quanh họ...Trả lời những người này, Mitterrand nói :“tôi là người bị ghét nhất nước Pháp, điều đó cho phép tôi hy vọng một ngày nào đó, sẽ là người được thương mến nhất” (1968), “nếu những lời chửi bới có thể làm ṃn con người tôi, th́ tôi đă chẳng c̣n hiện hữu nữa” (1988), và “ngày nay, tôi là quả bóng đấm của toàn quốc, nhưng, quả bóng đấm thường chịu đựng giỏi hơn người đấm !"(1993)

                                                                                 o

            Tổng Thống Mitterrand có người con rơi. Một cô gái tên là Mazarine. Mấy anh nhà báo khám phá ra được, công bố rum beng cách đây vài năm. Thay v́ lên truyền h́nh khóc thút thít ăn năn hối cải, xin lỗi vợ con, theo kiểu các chính khách Anh Mỹ, ông chỉ yên lặng. Cho đến một hôm, một kư giả hỏi ông về vấn đề đó. Ông nh́n thẳng vào mặt người kư giả, và trả lời :“Et alors ?” (rồi sao ?) Anh kư giả nhục nhă chuồn mất, và câu chuyện kia không c̣n ai dám nhắc đến nữa !

            Suốt nhiều ngày sau khi Tổng Thống Mitterrand qua đời, để phụ họa cho câu trả lời ngắn gọn kia trước những công kích về cuộc đời ông, là vô số bó hoa của những người dân b́nh thường, chồng chất trước nơi ông vừa trút hơi thở từ giă cơi đời...



NGUYỄN HOÀI VÂN
9/1/1996

(*) Bernard Tapie : kỹ nghệ gia, dân biểu, cựu bộ trưởng, bị lên án trốn thuế, gian lận, lường gạt và vài tội khác.
Pierre Bérégovoy : cựu bộ trưởng, thủ tướng, bị tố cáo tham nhũng
Christian Nucci : cựu bộ trưởng, bị kết tội biển thủ công quỹ

Trở về Mục Lục