VẤN ĐỀ TỰ DO VÀ CÂU HỎI
AI LÀM RA SỰ ÁC ?

—-o—-


            Có người nói :“Tự do là lựa chọn”. Giáo lư Công Giáo cho rằng con người được tạo dựng theo h́nh ảnh của Thiên Chúa, nên có Tự Do, và có thể chọn làm việc Thiện hay làm việc Ác. Vào năm cuối trung học, Thày tôi là Sư Huynh Camille, có mở đầu loạt bài về Métaphysique bằng câu hỏi “sự ác từ đâu ra ?” Vấn đề có thể được tóm tắt như sau :


1) Nếu Thiên Chúa làm ra sự Ác, Ma Quỷ, v.v...th́ tại sao Ngài lại làm điều đó ? Thiên Chúa mà làm ra sự Ác, th́ Ngài có Toàn Thiện như giáo điều tuyên xưng hay không ? Nếu Ngài làm được sự Ác, th́ phải chăng cũng có mầm mống “Ác” (Ác căn) nơi Ngài ?


2) Nếu không phải Thiên Chúa đă làm nên sự Ác, tạo dựng nên Ma Quỷ v.v...th́ những thứ đó ở đâu mà ra ? Có hai giả thuyết :


- Hoặc chúng tự nhiên có. Khi đó, người ta sẽ bảo : nếu những thứ ấy tự nhiên mà có được, th́ tại sao các chuyện khác (cây, cỏ, người, khỉ, thằn lằn, ễnh ương v.v...) lại bắt buộc phải do Thiên Chúa tạo dựng nên ?


- Hoặc chúng do “ai khác” làm ra. Thế th́ “ai khác” đó là ai ? Nếu “ai khác” có khả năng làm ra những điều vượt ngoài Ư Chúa, th́ Thiên Chúa có c̣n Toàn Năng như giáo điều giảng dạy hay không ? Rồi người ta cũng bắt buộc phải tự hỏi :“ai khác” kia từ đâu mà có ? Ai đă tạo dựng nên nó ? Phải chăng cũng là...Thiên Chúa ? Và người ta trở về câu hỏi đầu tiên.


3) Bây giờ ta thêm vào nồi canh một gia vị mới : đó là TỰ DO. Người ta có thể bảo : Thiên Chúa dựng nên con người, cho con người Tự Do, rồi với sự Tự Do đó, con người làm sự Ác. Nghe được đấy chứ ?

            Nhưng :

- Nếu con người được Thượng Đế dựng nên tốt lành, mà v́ Tự Do lại trở thành xấu xa, lại làm sự Ác, th́ có phải Tự Do chính là nguồn của sự Ác hay không ? Ta có c̣n nên tuyên dương tán tụng Tự Do nữa không ?


- Nếu “Tự Do là chọn lựa” như đă nói ở trên, th́ khi được ban cho Tự Do, con người liền được chọn lựa giữa Thiện và Ác chứ ǵ ? Nếu thế, th́ Thiện và Ác đă phải có sẵn rồi, để cho con người lựa chọn giữa chúng chứ ? (*) Nếu sự Ác đă có sẵn từ trước, th́ ắt không phải là con người đă làm ra nó. Vậy, “đứa nào” đă làm ra sự Ác ? Ta lại trở về câu hỏi đầu tiên !


—-o—-


            Đến đây, có lẽ bạn muốn có một câu trả lời ? Ông Thày Camille của tôi đương nhiên là đă không chỉ đặt câu hỏi. Nhưng, th́nh ĺnh tôi xực nhớ lại rằng thiên hạ mỗi khi bàn đến tự do, thiện ác, sanh tử v.v...thường chỉ toàn là quả quyết, phán dạy, như dao chặt đá, như gươm chém...ruồi ! V́ thế, tôi bỗng dưng nổi bệnh lười...và xin chấm dứt ở đây.


NGUYỄN HOÀI VÂN
29/8/1995


(*) Có thể chọn giữa hai cách hiểu : 1)“thiện căn” và “ác căn” đă có sẵn trong bản chất của con người, hay 2) những sự “thiện” va "ác" đă có sẵn và lôi kéo con người từ bên ngoài.

Trở về Mục Lục