BIẾN CỐ VĂN HỌC CỦA THẾ KỶ 21

                                                                                                                              Truyện ngắn

            Loay hoay măi mà cái thảo tŕnh điện thư vẫn bị kẹt. Không cách chi lấy thư xuống nổi. Hàng chữ : « không xác nhận  được thân chủ của trương mục, xin đánh lại kư danh và mật mă » cứ hiện lên như thách thức. Đánh lại, vẫn thế. Tắt máy rồi bật lại vậy. Hắn đứng dậy vươn vai trong lúc bộ máy vi tính cũ kỹ rời Windows, rồi cọt kẹt từ từ chuyển động trở lại. Máy hắn rất thường bị kẹt từ khi bị người khách lạ cài vào cái hồ sơ khổng lồ quái dị nọ. Hắn bước ra ngả người trên chiếc ghế dài gần đó. Và nhớ lại. 

    Người khách lạ … 

            Vài ngày trước đó, cũng đang nằm dài như thế, hắn bỗng nghe những tiếng kêu bất thường phát ra từ chiếc máy vi tính. Chồm dậy thấy trên màn ảnh hiện ra một người trang phục quái dị, giây nhợ đầy ḿnh như một bộ máy điện toán lưu động. Khách niềm nở chào hắn : 

-         Xin kính chào ngài. Để tránh lầm lẫn, xin ngài làm ơn xác nhận ngài có phải là Văn Hào Nguyễn Văn X, lừng danh ở Thế Kỷ 21 hay không ? 

-         Tôi tên Nguyễn Văn X thật, nhưng là sinh viên trường thuốc chứ không phải văn hào … 

-         Nhưng ngài cũng có viết văn ? Làm thơ ? Viết báo ? Thuở thiếu thời đă có nhiều năng khiếu ? 

-         Ừ, thiếu thời th́ ngoài vài bài luận văn bắt buộc phải làm hồi c̣n trung học, tôi quả có lần viết bích báo cho lớp tôi dự thi, nhưng rất tiếc không được giải nào hết. Quên nữa, tôi cũng có làm thơ tặng vài cô nữ sinh mấy chỗ gần trường, nhưng … 

Khách như chợt nghĩ đến điều ǵ. 

-         Có phải chúng ta đang ở năm 2026 ? 

Hắn nh́n khách, qua màn ảnh, mặt thộn ra v́ ngạc nhiên : 

-         Thưa không, chúng ta đang ở năm 2006. 

Người khách kêu lên : 

-         Ấy ! Tôi đánh lầm một con số ! Thảo nào ngài không biết chi cả về tầm quan trọng của ngài trong văn học sử của nhân loại. Tuy nhiên, không sao, tôi sẽ rất sung sướng được tham khảo những áng văn đầu tay mà ngài đă thảo ra lúc c̣n vị ngộ. Nếu ngài cho phép … 

-         Tôi rất hân hạnh, nhưng e rằng ông đă lầm người. 

Rồi, như chợt nhớ ra điều ǵ, hắn vội hỏi : 

-         Thế nhưng, ông đang ở đâu ? Làm sao hiện ra được trên màn ảnh của tôi ? Làm sao lại nói chuyện được với tôi ? Làm sao biết được những ǵ sẽ xảy ra trong thế kỷ 21 ? 

-         Thưa đối với ngài th́ tôi sống trong tương lai, ở thế kỷ 24. Con đường nơi tôi ở mang tên ngài, cũng như vô số trường học, cơ quan văn hóa, hiệp hội nhà văn v.v… trên khắp thế giới. Ngài là nhân vật vĩ đại nhất của thời đại ngài. Tôi hiện làm việc cho một nguyệt san văn hóa tên là « Thế Kỷ 24 ». Đă từ lâu chúng tôi t́m cách bắt liên lạc để phỏng vấn ngài, nhờ một phát minh của các nhà khoa học cộng tác với chúng tôi. Bây giờ tôi xin ngài cho phép được xem những sáng tác lúc c̣n chưa nổi tiếng của ngài. Xin cứ đặt chúng trước màn ảnh. 

            Khách có vẻ thất vọng trước những « áng văn » của hắn. Ngoài vài bài thơ kiểu « tóc em dài em cài hoa lư, mắt em mơ huyền, tim anh thổn thức », vài luận văn trung học được điểm xấp xỉ trung b́nh, hắn c̣n lôi ra mấy bài triết lư vớ vẩn, tôn giáo lăng nhăng, b́nh luận văn chương luộm thuộm, và cả những bài nhận định chính trị ba xu, góp nhặt chút kiến thức thu lượm được trên mấy tờ tuần báo lớn của Mỹ, Pháp … Sự nghiệp viết bích báo của hắn quả có được nối dài bởi những bài viết tạp nhạp như vậy, lâu lâu được đôi ba tờ báo địa phương đăng tải. 

Khách lịch sự công nhận hắn đă có ư chí viết văn … 

-         Ngài có thể cho phép tôi ghi lại những tài liệu này để so sánh với những ǵ ngài sẽ viết sau này, được thu góp trong « Nguyễn Văn X. toàn tập » mà chúng tôi hiện đang chủ tŕ việc tái bản ? 

            Hắn chỉ kịp gật đầu ưng thuận th́ liền thấy màn ảnh chớp tắt liên hồi rồi h́nh ảnh người khách lạ dần dần biến mất, trước khi máy vi tính chậm chạp khởi động trở lại. Hắn ngồi thừ người trước màn ảnh. Bỗng thấy trên máy có một hồ sơ rất lạ với những kư hiệu quái đản. Ngần ngừ vài giây, hắn bấm chuột mở hồ sơ ấy ra ... Một hàng tựa hiện lên : « Nguyễn văn X toàn tập ». Có lẽ khách đă để quên lại. Hắn lân la đọc thử vài trang. Không hiểu lắm. Văn hơi khó. Hắn cắt dán mấy đoạn gửi cho cô bạn gái kèm theo vài  chữ cắt nghĩa tự sự. Người yêu hắn đang sửa soạn tŕnh luận án Tiến Sĩ về văn chương hiện đại. 

            Và bây giờ … Hắn đang cố mở điện thư xem có tin ǵ của cô nàng hay không ? Mấy hôm nay nàng quyết định không gặp và không điện thoại cho hắn, để dành hết tâm trí viết cho xong mấy đoạn quan trọng của luận án. Biết đâu nàng vẫn  ṭ ṃ đọc những đoạn văn hắn gửi ? 

            Máy đă khởi động xong. Thảo tŕnh điện thư mở ra, nhận xuống ngon lành. Có thư của người đẹp ! Nàng trách hắn đă bịa chuyện người từ tương lai hiện đến, để che dấu văn tài của ḿnh, và quả quyết những ǵ nàng vừa đọc là những áng văn trác tuyệt ! Người đẹp cũng cho biết đă gửi các bài viết ấy đến một tạp chí danh tiếng phát hành trên toàn thế giới với hàng chục triệu đọc giả. Đồng thời hẹn hắn đến gặp nàng lập tức.

            Qua điện thư, hắn chuyển đến nàng một truyện dài và một thi tập, rồi thay quần áo bước xuống đường. 

X

X    

            Hắn bước vào một tiệm kẹo mua một gói ô mai. Người yêu của hắn thích ô mai ở tiệm này. Một người đàn ông đứng tuổi hối hả bước vào. Chủ tiệm hỏi : 

-         Chào ông. Thưa ông cần ǵ ? 

-         Tôi chẳng cần ǵ cả. Nhưng tôi rất vội … 

-         Chúng tôi có thể làm ǵ được cho ông ? 

-         Ơ hay ! Chính ông yêu cầu tôi vào đây mà ! 

-         Tôi không hiểu. 

-         Có phải ông đă ghi trước cửa tiệm của ông : « Xin vào cửa sau, số 70 đường Nguyễn Huệ » hay không ? 

-         À ! V́ chúng tôi đang sửa cửa trước, nên cảm phiền quư khách vào cửa sau. 

-         Chính thế ! Và tôi đă vào cửa sau, như ông yêu cầu. Đây có đúng là số 70 đường Nguyễn Huệ hay không ? Bây giờ ông muốn ǵ ? Xin nhắc lại là tôi rất vội ! 

Chủ tiệm ngơ ngác. Hắn xen vào : 

-         Thưa ông, khi viết « xin vào cửa sau », ông chủ tiệm đây chỉ mời những khách hàng có ư muốn mua kẹo của tiệm ông vào cửa sau mà thôi, chứ không hề kêu gọi tất cả mọi người qua đường vào tiệm  bằng cửa sau đâu. 

-         Tôi không đồng ư ! Trong trường hợp ấy, ông ta phải ghi rơ ràng : « yêu cầu những người muốn vào tiệm kẹo Bảo Long dùng cửa sau, ở số 70 đường Nguyễn Huệ ». Đàng này chủ tiệm lại viết « xin vào … » khiến mọi người b́nh thường, như tôi, trước sự yêu cầu ấy, đều cảm thấy bị bắt buộc phải vào cửa số 70 đường Nguyễn Huệ. 

Hắn nhớ lơm bơm vài khái niệm cơ bản về ngôn ngữ học từng được cô người yêu « giáo huấn », vội ba hoa : 

-         Thưa ông, tôi xin mạn phép lưu ư ông về khía cạnh mặc định của ngôn ngữ. Có những điều tuy không nói ra nhưng phải hiểu. Thí dụ như khi nghe nói «bản án của vị quan ṭa », trong tuyệt đối chúng ta không thể biết được vị quan ṭa là người lên án, hay chính ông ta bị lên án. Nhưng, trong thực tế, chúng ta dễ dàng đoán được tự sự. Tương tự như thế khi bà nhà, xin lỗi, nói : « em yêu anh », và ông lịch sự trả lời : « anh cũng vậy », th́ ai cũng hiểu câu ấy là « anh cũng yêu em như em yêu anh », chứ không phải « anh cũng yêu anh như em yêu anh », dù cho cách hiểu thứ hai có logique hơn cách thứ nhất rất nhiều. Ngược lại, phải công nhận là cũng có những trường hợp khó khăn. Thí dụ như khi ta nói : « anh ấy thương Lan hơn là Điệp », th́ người ta có hai cách hiểu, hoặc « anh ấy thương Lan hơn Điệp thương Lan », hay « anh ấy thương Lan hơn anh ấy thương Điệp ». Đó là những vấn nạn thường được nêu lên bởi trường phái ngôn ngữ học Chomski … 

Người đàn ông lắc đầu : 

-         Tôi chẳng hiểu ǵ cả ! Nhưng thôi, không sao, tôi rất vội. Tôi phải ra nhà ga xe lửa ngay tức khắc ! 

-         Hay quá, tôi cũng vậy. Nếu không phiền, chúng ta có thể cùng đi ? 

Ra ngoài, hắn hỏi : 

-         Thế ông cần lấy xe lửa đi đâu ? 

-         Tôi chẳng cần đi đâu cả. Tuy nhiên, lúc năy, tôi đi ngang trạm xe đ̣, thấy có tấm biển, viết rằng : « Xa lộ Miền Tây tạm thời bị đóng, xin đi Cần Thơ bằng xe lửa ». 

X

X    

            Người yêu của hắn lánh về quê ngoại để t́m yên tĩnh viết luận án. Đi tàu hỏa mất khoảng hai giờ. Hắn bước vội đến quầy vé. Một người đàn bà trẻ, dắt theo một bé trai, đang mua vé. Sau bà là một ông cụ với một bé gái. 

-         Thưa ông con tôi dưới 5 tuổi, được miễn tiền vé. Xin ông xem giấy khai sinh. 

-         Nhưng, thưa bà, cháu sinh ngày 20 tháng 12, mà hôm nay chính là ngày 20 tháng 12, vậy cháu không c̣n dưới 5 tuổi nữa, phải trả nửa vé. 

Đứa bé xen vào : 

-         Xin bác tha cho cháu cái tội xen vào câu chuyện của bác với mẹ cháu, nhưng nếu bác nh́n kỹ, vừa ngày sinh, vừa nơi sinh, của cháu, th́ bác sẽ quan niệm vấn đề khác hơn. 

-         Xin cậu giải thích thêm. 

-         Cháu sanh tại Gennève, lúc 11 giờ đêm, ngày 20 tháng 12, năm năm về trước. Giờ của Genève chênh lệch với giờ ở đây 6 tiếng. Vậy, lúc cháu sanh ra, ở Genève, th́ tại nhà ga này, đă bước sang ngày 21 tháng 12. 

-         Lộn xộn quá ! Ngày sanh ghi là 20 tháng 12. Hôm nay là 20 tháng 12, kể từ 0 giờ. Tức là cậu đă hơn 5 tuổi được gần 15 giờ. Vậy thôi ! 

Đứa bé gái đứng sau xen vào (sau khi đă lễ phép xin lỗi mọi người) : 

-         Xin bác làm ơn nhận xét rằng cháu sanh ngày 21 tháng 12 lúc 5 giờ sáng. 

-         Ở đâu ? New York, Tombouctou, Acapulco ? Dù sao, nếu cô sinh ngày 21 tháng 12 th́ đàng nào cô cũng được miễn tiền vé. 

-         Ở chính thành phố này, thưa bác. Và nếu bác xét kỹ, th́ cháu sanh vào cùng một lúc với ông anh đây. 

Hai đứa bé nh́n nhau nỉm cười. Người bán vé găi đầu : 

-         Thôi được ! Hai vé miễn phí ! Thú thật với quư vị là bà xă nhà tôi sanh tại Paris một đêm 29 tháng 2, đă rất lâu, không phải đơn giản để tổ chức sinh nhật cho bả ! 

-         Đúng vậy, thưa bác, ngày 29 tháng 2 chỉ hiện hữu mỗi bốn năm một lần. Những năm khác sinh nhật của bác gái là ngày 2 tháng 3. 

Người bán vé ngẩn ṭ te : 

-         Ngày 1 tháng ba chứ !  

-         Không, thưa bác, ngày 2 tháng 3, v́ sự chênh lệch giờ với Paris …  

Thắng bé quay sang con bé, cười t́nh :  

-         Hay là chúng ḿnh cùng tổ chức sinh nhật tối nay ? 

Con bé nheo mắt : 

-         Mai mới là sinh nhật của anh cơ mà ! 

-         Th́ … Tôi luôn mừng sinh nhật trước một ngày ! 

X

X    X

              Đang đứng trên bến đợi xe, bất chợt loa phóng thanh cho biết « xe lửa 15 giờ bị hủy bỏ ». Hắn tỏ vẻ khó chịu. Một bà cụ gần đó nhăn mặt, đau khổ : 

-      Ôi ! Người ta đă làm ǵ để hủy bỏ cái xe lửa ấy ? Bao nhiêu là hành khách trong đó, bao nhiêu người vô tội … 

Hắn chột dạ : 

-         Bộ bác nghĩ người ta đă hủy diệt một chiếc xe lửa thực sự hay sao ? 

-         Tôi chỉ biết có những chiếc xe lửa thực sự, chứ chưa di chuyển trên những xe lửa trừu tượng bao giờ cả ! 

-         Một trong những chức năng của ngôn ngữ là cho phép chúng ta bàn đến những chuyện trừu tượng. Trong trường hợp này : « xe lửa 15 giờ » là một thực thể trừu tượng, trong khi chiếc xe lửa đang đậu ở đầu bến đàng kia là một sự kiện cụ thể. Chúng ta vừa được thông báo người ta đă hủy bỏ một thực thể trừu tượng, một khái niệm, chứ không phải một xe lửa cụ thể … 

-         Như thế, khi người ta hủy bỏ khái niệm « xe lửa 15 giờ » tức là sẽ không bao giờ có xe lửa lúc 15 giờ nữa hay sao ? 

-         Không, thưa bác, người ta chỉ hủy bỏ nó trong một giới hạn thời gian, là chiều hôm nay. 

-         Điều cậu nói chứng tỏ mỗi « xe lửa 15 giờ » là một biến cố đặc biệt, chứ không phải là một khái niệm trừu tượng ! 

Loa phóng thanh : « Xe lửa 15 giờ sẽ khởi hành lúc 16 giờ ». 

Bà cụ :  

-         Làm sao biết được là “xe lửa 15 giờ” sẽ khởi hành lúc 16 giờ hay một chiếc tàu khác ? Vả lại “xe 15 giờ” mà lại khởi hành lúc 16 giờ là một nghịch lư.

-         Hay là chúng ta gọi đó là xe lửa số 512. Chuyến tàu 512 thay v́ khởi hành lúc 15 giờ, sẽ khởi hành lúc 16 giờ. 

Người đàn ông gặp lúc năy  trong tiệm kẹo xen vào : 

-         Mỗi chiếc xe lửa được định nghĩa bởi những tiêu chuẩn đặc thù, thí dụ giờ khởi hành, hay những trạm ngừng. Nếu chuyến tàu thay đổi các trạm ngừng th́ quư vị sẽ cho đó là một chuyến tàu khác. Cũng như vậy, nếu giờ khởi hành thay đổi, chúng ta bắt buộc phải chấp nhận : đó là một chuyến tàu khác ! 

-         Tôi không thấy có vấn đề ǵ đặc biệt. Tàu trễ một giờ, thế thôi ! 

-         Giả sử như tàu đi sớm một giờ, anh có coi đó là cùng một chuyến tàu không ? Hay giả sử nó trễ 24 giờ, sẽ khởi hành cùng giờ ngày mai, có thể nghĩ là cùng chuyến tàu hay không ? 

Bà cụ lại thở dài : 

-         Tóm lại, chúng ta vẫn không biết họ đă làm ǵ chiếc tàu vừa bị hủy bỏ. Bao nhiêu hành khách trong đó … 

Người đàn ông trịnh trọng tuyên bố : 

-         Tôi hy vọng đường xa lộ sẽ sớm được khai thông trở lại, để chúng ta khỏi phải dùng đến xe lửa cụ thể cũng như xe lửa trừu tượng, và hết lo bị … hủy bỏ ! 

X

X    X

              Đến nơi, hắn dáo dác nh́n quanh, t́m người yêu đă hẹn ra đón. Không thấy người đẹp đâu cả. Vài người đứng quanh một xe bán kem ở đầu bến. Hai đứa bé lúc năy bây giờ tíu tít bên nhau, mỗi đứa vừa mua một cây kem. 

Con bé : 

-         Ngon tuyệt ! Anh chọn kem ǵ ? Cũng dâu và sầu riêng ? 

-         Đoán thử xem. Nhắm mắt lại đi. 

Thằng bé cho con nhỏ nếm phần kem màu đỏ : 

-         Kem dâu ! Bên kia chắc là sầu riêng ? 

-         Không. Đây là sầu riêng, bên kia mới là dâu. 

Con bé mở mắt nh́n và kêu lên : 

-         Đâu phải ! Bên đỏ là dâu chứ ! Bên kia mới là sầu riêng. 

-         Không, đối với tôi, bên đỏ có vị sầu riêng, bên vàng có vị dâu. 

-         Anh lại giỡn nữa rồi. 

-         Thật đấy. Không giỡn đâu. 

-          Hay là một vấn đề tên gọi ? Có thể khi bố mẹ anh cho anh ăn dâu, hai bác bảo đó là sầu riêng, và khi cho anh ăn sầu riêng th́ bảo đó là dâu ? 

-         Tại sao bố mẹ tôi lại làm như vậy ? Quả thực tôi biết thế nào là vị dâu và vị sầu riêng, và phần kem vàng đối với tôi có vị dâu, phần kem đỏ mang vị sầu riêng. Có lẽ vào một lúc nào đó, các tính vị này đă thay đổi trong hệ thống vị giác của tôi ? 

-         Làm sao biết được anh nói thật hay nói dóc đây ? 

Thằng bé sịu mặt. Con bé cầm tay nó an ủi. Thằng bé nói, vẻ suy tư : 

-         Thật ra, cũng có thể tôi đă nhớ sai khi bắt đầu tập nhận thức các vị sầu riêng và vị dâu ? Làm sao biết được ? 

Bà cụ vừa than thở cho chiếc tầu hỏa bị hủy bỏ, vừa lụm khụm bước đến, gật gù nói : 

-         Ta có thể loại bỏ những ngờ vực về người khác, nhưng không thể loại bỏ những ngờ vực về chính tâm hồn của chúng ta … 

X

X     X

 

Người đẹp ôm choàng lấy hắn : 

-         Anh là một thiên tài ! Tối nay, ông ngoại và bố em có nhiều khách. Anh sẽ gặp giáo sư bảo trợ luận án của em. Ông ta hứa sẽ giới thiệu quyển sách và tập thơ anh vừa gửi em lúc năy cho một nhà xuất bản lớn. Em chưa có thời giờ đọc, nhưng qua những ǵ anh gửi cách đây mấy ngày, em rất tin tưởng. À, anh đừng nhắc đến cái chuyện người từ tương lai đi ngược gịng thời gian trở về nữa nghe. Kỳ lắm ! Anh phải tự tin, không việc ǵ lại phải đặt chuyện để tránh né như vậy. Quên mất ! Tạp chí hôm trước đă nhận đăng bài của anh vào số tân niên. Họ có vẻ thích lắm. 

Trước nhà ga là một băi đất mênh mông lầy lội dơ dáy, khách ra vào phải lội qua, rất khó chịu. Hắn than : 

-         Dơ quá ! Lại vừa trống vắng vô duyên ! Phải chi người ta làm một công viên nhỏ, với một hồ nước, vài lối đi quanh co trải sỏi trắng, giữa những khóm hoa, những hàng cây cảnh, th́ đẹp biết mấy ! 

-         Th́ tối nay anh cứ thử đề nghị với ông Tỉnh Trưởng xem sao. Ông ta cũng được mời đấy. 

-         Chắc chắn ông ta đă ư thức vấn đề và có sẵn giải pháp rồi, đâu đợi ḿnh đề nghị. 

-         Ôi ! Mấy ông quan chức toàn đi xe có tài xế, kính đen bít bùng đâu thèm nh́n ra đường phố. Có bao giờ họ phải lặn lội đến nhà ga xe lửa này đâu ? Chỉ lâu lâu cần vận động tranh cử họ mới chịu đi một ṿng bắt tay cử tri chút đỉnh. Nhiều khi lố bịch lắm ! Anh biết không ? Mùa bầu bán vừa rồi, có ông bày đặt đi xe đạp đến văn pḥng cho có vẻ b́nh dân. Tới nơi thở hào hển thiếu điều đứt hơi, thư kư phải đấm bóp cả giờ ! 

-         Nữ thư kư ? Đương nhiên. Anh bỗng thấy thích đi xe đạp ở quê em … 

Cô nàng nguưt hắn một cái dài, nói xẳng : 

-         Tối nay cũng có anh học tṛ cưng của bố em, nhà vật lư tài danh mà anh đă biết đấy ! 

Bữa cơm tối … 

Bố và ông ngoại người đẹp đều là giáo sư đại học. Ông ngoại nàng dạy văn chương, đă về hưu, bố nàng dạy vật lư. Vị giáo sư bảo trợ luận án của nàng là học tṛ ruột của ông ngoại nàng. Ông ta tuyên bố với hắn, vẻ trịnh trọng : 

-         Giám đốc nhà xuất bản quốc tế ấy là bạn học của tôi đấy. Họ chọn lọc tác phẩm rất kỹ. V́ thế, dù cho có sự giới thiệu của tôi, họ cũng sẽ chỉ cho xuất bản những ǵ anh viết sau khi chính họ đă cân nhắc rất kỹ lưỡng. Anh đừng quên, đây là một trong những cơ sở xuất bản lớn nhất thế giới. Dù sao, tôi công nhận anh viết rất hay … 

            Hắn ậm ừ cảm ơn, thừa biết ông giáo sư chẳng coi hắn có kí lô nào cả, và cũng không bao giờ thèm đọc những ǵ hắn viết. Những ǵ HẮN viết ? Hắn nhún vai … Ông Giáo sư đă xoay sang nói chuyện với người khác. Mấy ông trí thức « học đại » kiểu này thường chỉ biết có họ. Những cái rốn của vũ trụ … 

            Tên « vật lư tài danh » đang ba hoa về một ứng viên giải Nobel Vật Lư chi đó. Phát minh nảy lửa được đề cập đến là một phương pháp đi ngược gịng thời gian. Hắn chột dạ, lắng nghe. 

Một người trong bàn hỏi : 

-         Tôi ít kiến thức về vật lư nhưng anh có thể cắt nghĩa sơ sơ những nguyên tắc của phát minh này ?

-         Này nhé : theo thuyết tương đối, nếu một vật thể nào đó đi nhanh hơn tốc độ của ánh sáng th́ nó sẽ đi ngược gịng thời gian. Điều này rất khó. Tuy nhiên, người ta cũng chứng minh được rằng nếu anh cưỡi trên một hạt quang tử, th́ anh sẽ không c̣n biết đến quá khứ, vị lai. Đối với anh, lúc nào cũng là lúc này. Thêm vào đó, cũng không c̣n vấn đề chỗ này hay chỗ khác nữa, mà chỗ nào cũng là chỗ này . Anh sẽ thấy Đức Khổng Tử, Cách Mạng Pháp, Thế vận hội 2016, và ngày tận thế, cùng lúc, cùng nơi. 

Ông ngoại cô nàng lên tiếng : 

-         Như lời Kinh Kim Cương, Kinh Bát Nhă … 

-         Vâng, thưa cụ. Vậy, nếu một vật thể di chuyển như quang tử, hay nhanh hơn quang tử, th́ vấn nạn thời gian được giải quyết. Ngặt một nỗi là con người không phải là một hạt mà một tổng hợp hạt. V́ thế, phát minh của người bạn cháu chính là một bộ máy với một thảo tŕnh có khả năng phân tích con người ra thành vô số hạt, rồi kết hợp lại, y nguyên như trước.

-         Như trong Star Trek ? Nếu tôi hiểu không lầm th́ những hạt đến từ sự phân tích một con người sẽ  được đưa lên tốc độ bằng hay nhanh hơn ánh sáng để có thể đi ngược gịng thời gian ? 

-         Đại khái vậy. Nhưng anh bạn cháu không t́m được nguồn tài trợ để bước sang giai đoạn thực hiện. 

-         V́ sao ? 

-         V́ cơ quan tài trợ quả quyết là phát minh của anh ta hoàn toàn vô ích. 

-         Thật khó tin ! Họ biện minh cho quyết định của họ như thế nào ? 

-          Họ bảo : nếu có người thành công trong việc đi về quá khứ th́ chuyện ấy đă xảy ra rồi. Và những ǵ người ấy SẼ làm cũng là những ǵ người ấy ĐĂ làm. Thế th́, theo họ, không có lư do ǵ để mà đổ tiền vào một dự án đă được thực hiện ! 

-         À ! tôi cũng nghe nói đến những thành công của giáo sư N trong việc ghép năo bộ. Cũng là một ứng viên Nobel kỳ tới đấy ! Nghe nói anh là học tṛ của ông ta ? 

Hắn giật ḿnh, vội trả lời : 

-         Cũng như hàng ngàn sinh viên Y Khoa khác. Tuy nhiên, cháu hiện được may mắn thực tập trong khu giải phẫu của ông ta. 

-         Hay quá ! Anh có thể giúp tôi một chuyện ? 

Người hỏi là vị giáo sư bảo trợ luận án của người yêu hắn. 

-         Vâng, rất hân hạnh. 

-         Tôi muốn phỏng vấn một người đă được ghép óc. Chuyện này gợi lên trong tôi những vấn nạn h́nh nhi thượng học rất quan trọng. 

-         Hay là chúng ta lập tức liên lạc với khu giải phẫu xem có thể phỏng vấn một bệnh nhân nào đó qua internet hay không ? Trong lúc đợi món tráng miệng … 

Hắn bước sang bàn máy vi tính, vài phút sau quay lại : 

-         Hiện chỉ có một người đang chờ được ghép năo bộ. Các trường hợp khác đều đă xuất viện. 

-         Không sao, tôi xin được phỏng vấn người này … 

X

X    X

     -         Anh làm nghề ǵ ? 

-         Thưa tôi đang ở tù, v́ tội giết người. Tù chung thân, thưa ông. 

-         Ai là người sẽ hiến cho anh bộ năo ? 

-         Thưa, chính ông quan ṭa đă bỏ tù tôi. 

-         Ối chà ! Một sự hy sinh vô cùng cao quư ! 

-         Thật ra chúng tôi trao đổi năo bộ. 

-         Anh mắc bệnh ǵ mà phải ghép năo bộ ? 

-         Tôi rất khỏe mạnh chẳng có bệnh tật ǵ cả. 

-         Thế th́ tại sao lại phải ghép năo ? 

-         Đây là một sự thu xếp pháp lư. 

-         Xin anh giải thích. 

-         Số là một ngày kia, bỗng dưng tôi không c̣n nhớ nổi từ bao lâu và v́ sao tôi bị giam ! Chuyện giết người, các phiên ṭa v.v… Tôi đều quên hết. Các thử nghiệm y khoa xác quyết trí nhớ của tôi sẽ không bao giờ phục hồi trở lại. Mặc dù, xin nhắc lại, là tôi vẫn khỏe mạnh. Nhiều cơ quan và nhân vật tên tuổi can thiệp đ̣i hỏi tôi phải được ân xá. Họ nghĩ một người không thể bị buộc phải chịu một h́nh phạt khi mà người ấy không c̣n quan niệm được liên hệ giữa h́nh phạt này với một hành vi của ḿnh trong quá khứ. Như thể tôi đă trở thành một người khác vậy. Rồi cũng có những cơ quan và nhân vật cho rằng trí nhớ không phải là tiêu chuẩn duy nhất để xác định một con người. Theo các vị này th́  trí nhớ chỉ là phần chủ quan trong những ǵ cấu thành một cá nhân. C̣n có phần khách quan, cũng quan trọng không kém trong việc quy định những trách nhiệm của cá nhân ấy. Rốt cuộc trường hợp của tôi được đem ra xử lại. Và một giàn xếp pháp lư được thỏa thuận với vị quan ṭa. 

-         Nhưng chính ông ta cho anh bộ năo ! 

-         Thưa ông, tôi nhận bộ năo của ông ta, cộng thêm với 500 ngàn đô la tiền thưởng và được trả tự do. 

-         Lạ quá ! Thường th́ người cho một bộ phận được nhận tiền, nếu luật địa phương không ngăn cấm,  và người nhận bộ phận ấy phải trả tiền chứ ! Sao lại ngược đời vậy ? 

Tên « vật lư tài danh » xen vào : 

-         Tôi hiểu ! Trong trường hợp ghép năo bộ ta phải lư luận ngược lại. Người cho bộ năo không khác ǵ được ghép toàn thân thể, và người nhận chính là người đă cho toàn thân thể. V́ thế, người nhận phải được đền bù, và, trên nguyên tắc người cho phải trả tiền. 

-         Đúng vậy, thưa ông. Giá thông thường là 1 triệu đô la. 

X

X   

            Ông Tỉnh Trưởng nhấm nháp tách cà phê, từ từ nhả một làn khói x́ gà La Havane, rồi nh́n hắn, trả lời : 

-         Ừ, cái ư kiến làm một công viên có hồ nước ở trước nhà ga xe lửa cũng hay đấy ! Nhưng có người  lại đ̣i làm băi đậu xe. Anh nghĩ sao ? 

-         Thưa bác, theo quan điểm hoàn toàn thẩm mỹ của cháu th́ công viên hơn, nhưng cũng có thể có những ư kiến khác thiên về thực dụng … Nếu đưa vấn đề ra trước Hội Đồng Nhân Dân, không biết bên nào sẽ thắng ? 

-         Rất đơn giản : giả sử cậu đưa đề nghị chỉnh trang băi đất trước nhà ga để làm một công viên nhỏ có hồ nước, th́ chắc chắn cậu sẽ thất bại. Tuy nhiên, nếu cậu đưa ra hai đề nghị riêng biệt, đề nghị một : chỉnh trang băi đất trước nhà ga, đề nghị hai : làm một công viên nhỏ có hồ nước, th́ cậu có nhiều hy vọng thành công. 

-         Tại sao thế ? Cùng do đa số quyết định cơ mà … Đó là căn bản của dân chủ !  

-         Đó là điều những người b́nh thường tưởng tượng. Giới sinh hoạt dân chủ chuyên nghiệp chúng tôi có những tính toán rất khác. Anh thử quan niệm ba nhóm bằng nhau trong Hội Đồng Nhân Dân. Nhóm 1 đồng ư với đề nghị chỉnh trang băi đất để làm công viên. Nhóm 2 đồng ư chỉnh trang băi đất, nhưng không đồng ư làm công viên. Có thể họ thích làm băi đậu xe hay chi khác. Nhóm 3 không đồng ư chỉnh trang băi đất, cho rằng quá tốn kém, cần dành ngân quỹ cho những ưu tiên khác. Tuy nhiên nhóm thứ 3 này có thể đồng ư làm công viên, nếu quyết định chỉnh trang băi đất được thông qua. 

-         Như thế, đề nghị của cháu sẽ chỉ được nhóm 1 ủng hộ, nhóm 2 và 3 chống đối, và sẽ bị bác bỏ. 

-         Ngược lại, nếu phân chia đề nghị ấy thành 2 đề nghị riêng biệt th́ đề nghị đầu tiên “chỉnh trang băi đất” sẽ được nhóm 1 và 2 ủng hộ, tức sẽ được thông qua với đa số hai phần ba. Đề nghị kế tiếp “làm công viên” sẽ được các nhóm 1 và 3 ủng hộ, tức cũng lại được thông qua với đa số hai phần ba.

-         Thật lạ lùng ! Cùng một đề nghị mà chỉ cần phân ra thành hai mảnh th́ đang bị bác bỏ bởi một đa số hai phần ba liền được ưng thuận cũng bởi đa số hai phần ba !

-         Anh nên nhớ cho thật rơ điều này : chủ yếu trong dân chủ là kỹ thuật. Nắm vững kỹ thuật là gần như nắm chắc phần thắng … 

            Một cảm giác tự tin dâng lên trong tâm hồn hắn. Hắn tự thấy ḿnh vô cùng may mắn được nằm trong môi trường hạn hẹp của những người nắm trọn các phương tiện của quyền hành. Và không tránh khỏi rùng ḿnh nghĩ đến những người khác.

X

X     X

-         Bạn hăy thử nh́n vào kính chiếu hậu xem. Chữ IXAT mà bạn đọc là chữ TAXI ghi trên chiếc xe đi theo ḿnh, phải không ?  

            Tên “Vật lư tài danh” lại làm tài khôn đây ! Hắn chuyên bày ra những vấn đề tréo cẳng ngỗng … Trong mấy ngày ở quê ngoại người yêu hắn, ông ngoại và vị giáo sư bảo trợ luận án của nàng đă nhanh chóng liên lạc với một nhà xuất bản danh tiếng nhất thế giới, để “thu xếp” cho hắn một chỗ đứng trong nền văn học thế kỷ 21. Có lẽ khi về đến nhà, trong vài giờ nữa, hắn sẽ có tin tức của họ. Tạm thời, hắn phải chịu đựng tên “vật lư tài danh”, học tṛ cưng của ông bố vợ tương lai, đang vừa lái xe vừa khoe khoang kiến thức. Hắn ậm ừ : 

-         Đúng vậy. Kính chiếu hậu đă đảo ngược các chữ viết … 

-         Thế có khi nào bạn nghĩ tại sao các chữ viết chỉ bị đảo ngược theo chiều phải trái mà không bị đảo ngược theo chiều trên - dưới ?  

Ông giáo sư của người yêu hắn xua tay :  

-         Tôi không đồng ư. Anh hăy nhân lúc đèn đỏ mà nh́n vũng nước kia thử xem. Nó phản chiếu đèn hiệu của nhà hàng bên đường theo chiều trên dưới đấy chứ ! Đồng thời, nó lại giữ nguyên chiều phải trái. Tại sao lại khác với kính chiếu hậu như thế ? Trong khi vũng nước chỉ là một tấm gương được đặt song song với mặt đất ?  

-         Đúng vậy. Thật ra, tấm gương c̣n nhiều bí ẩn khác. Giáo sư có nhận thấy rằng khi chiếc xe taxi ở phía sau chúng ta chớp đèn quẹo phải th́ trong kính chiếu hậu chúng ta cũng thấy đèn chớp phía bên phải chứ không ngược chiều phải trái ?  

Hắn buột miệng :  

-         Sự đảo ngược nằm ở chiều trước- sau !  

-         Chiều trước - sau ?  

-         Đúng vậy. Khi tôi chỉ tay lên trời, trong kính quư vị thấy tôi chỉ tay lên trời. Khi chiếc xe cảnh sát kia chớp đèn bên trái, quư vị thấy nó chớp đèn bên trái, không có đảo nghịch ǵ cả. Tuy nhiên khi xe cảnh sát từ phía sau chạy đến gần sau xe ta, rồi qua mặt ta, th́ trong kính chiếu hậu quư vị thấy nó chạy từ trước đến, tức là ngược lại với chiều đi thực sự của nó. Tóm lại : có sự đảo ngược trước sau. 

Người yêu hắn bây giờ mới lên tiếng : 

-         Này ! Trước sau hay trên dưới ǵ không biết, nhưng cái ông cảnh sát vừa qua mặt ḿnh ông ấy đang ra dấu bảo ḿnh tắp vào lề đường kia ḱa. Bây giờ mới thực sự là lúc cần nói chuyện « phải trái » với ông ta đấy ! 

X

X     X

  -         Thưa ông, ông đă vi phạm luật giao thông. Ông đă bóp c̣i trong khu khách sạn quốc tế sau 8 giờ tối. Tôi biên giấy phạt. Ông có thể trả tiền phạt ngay lập tức hay sẽ trả sau, với số phụ trội 10 phần trăm. 

-         Ơ hay ! Luật ǵ lạ vậy ? 

-         Luật mới, thưa ông. Khách quốc tế là một nguồn lợi lớn cho nước ta. Phải tôn trọng sự nghỉ ngơi của họ. 

-         Khách nào đi ngủ vào lúc 8 giờ tối ? 

-         Chính phủ ta quan niệm sự nghỉ ngơi bắt đầu từ lúc họ dùng rượu khai vị trước khi vào bàn ăn. 

-         Làm sao người dân biết nổi những quan niệm sáng suốt ấy của nhà nước ta ? 

-         Không ai có quyền không biết luật pháp. 

-         Đó là một điều luật ? 

-         Đúng vậy, thưa ông. 

-         Điều luật ấy được viết ra trong bộ luật nào ? Mang số mấy ? Được ban hành ngày nào ? 

-         Đây là luật « bất thành văn ». 

-         « Bất thành văn » làm sao người dân biết được mà tôn trọng ? Và nếu người dân không buộc phải tôn trọng điều luật « không ai có quyền không biết luật pháp », v́ nó không được ghi ra ở đâu cả, th́ họ cũng không bị bắt buộc phải biết và tôn trọng những điều luật khác dù cho chúng có được ghi ra hẳn hoi.

 

-         V́ thế, thưa ông, để khỏi phải đi vào những tranh luận không có lối thoát, tôi xin đề nghị ông nh́n vấn đề một cách khác. Sự kiện « không ai được quyền không biết luật » nếu không phải là một đạo luật, th́ phải được coi như một quan niệm hành xử, một phong cách sống, như đă được phân tích bởi  Wittgenstein. Không chấp nhận phong cách ấy là phủ nhận toàn bộ hệ thống luật pháp và nền dân chủ pháp quyền của chúng ta. Đương nhiên là ông cũng có quyền làm cách mạng để đập tan cấu trúc của xă hội này và kiến tạo một xă hội khác … Trong trường hợp đó chúng tôi xin ông cảm phiền kư tên vào bản tuyên ngôn cách mạng ở mặt sau tờ giấy phạt … 

X

X     X

              Sau khi đă xét kỹ các lư thuyết về cách mạng để đi đến kết luận rằng hiện chưa đủ các yếu tố khách quan cho một thời kỳ quá độ thuận lợi cho việc phát động đấu tranh, mọi người hoan hỷ đồng ư trả tiền phạt. Để rồi quay sang bàn về luật pháp trong suốt phần c̣n lại của đường về. 

            Luật pháp phải chăng là một sự đồng thuận nhằm bảo vệ những người kém thế nhất trong xă hội, như John Rawls quan niệm ? Hay là một sự hợp thức hóa tính thống trị và bạo lực của giai cấp ưu thắng ? Một đàng giảm bớt bạo lực nói chung, một đàng giảm bớt bạo lực bằng cách dành độc quyền bạo lực cho nhà nước ? Thế là bàn sang vấn đề bạo lực.  Để rồi đi đến kết luận rằng sự phát triển chưa từng thấy của các phong trào khủng bố hiện nay chính là một h́nh thức dân chủ hóa bạo lực, khiến bạo lực có tổ chức không c̣n là độc quyền của nhà nước nữa, mà càng ngày càng thuộc về « tư nhân », về « xă hội công dân » … Dân chủ hóa, cũng như tư nhân hóa, là những trào lưu không thể cưỡng lại nổi của thời hiện đại vậy !

            Vừa tra ch́a khóa vào cửa, th́ một người đạo mạo, trạc tứ tuần, com lê cà vạt hẳn hoi, bước đến bắt tay hắn, mừng rỡ : 

-         A ! Ông Nguyễn văn X ! May quá ! Chúng tôi cắt người chờ ông ở đây từ ngày hôm qua. Tôi đại diện cho nhà xuất bản Y. Chi nhánh địa phương của chúng tôi không thể chấp nhận sự rủi ro có thể bị một nhà xuất bản khác phỗng tay trên khiến chúng tôi không kư được giao kèo với ông, một vị chuẩn Nobel văn chương. V́ thế, chúng tôi xin mạn phép đường đột đến canh chừng trước cửa nhà ông, để được gặp ông ngay khi ông vừa về đến. Mong không quá làm phiền ông ?

-         Không … Xin mời ông vào. 

-         Đây là chi phiếu 100 ngàn đô la. Một món quà sơ giao. Và đây là vé máy bay mời ông đến Los Angeles, nội trong ba ngày sắp tới, để kịp dự buổi dạ tiệc đầu năm của chúng tôi. Chúng tôi xin được hân hạnh mời ông tham dự buổi lễ ấy cùng với những nhân vật nổi danh hoàn vũ về tư tưởng, văn hoá, nghệ thuật, khoa học, các nhà đầu tư, kỹ nghệ gia, kinh tế gia, các nhà quân sự, chính trị v.v… Điều quan trọng là trong dịp này ông Tổng Giám Đốc của chúng tôi sẽ long trọng kư giao kèo cộng tác với ông trước sự chứng kiến của những người ưu tú nhất trên quả đất này !

-         Xin cảm ơn ông … 

Và sáng hôm sau, hắn lững thững cầm vé ra hăng máy bay xác định ngày giờ : 

-         Theo cô th́ tôi buộc phải đi trong đêm giao thừa ? 

-         Đúng thế, thưa ông, không có cách nào khác. Mặc dầu vậy, để cho chuyến đi của ông được thêm phần  hấp dẫn, chúng tôi đề nghị ông bay về phía tây thay v́ ph́a đông. 

-         Lạ vậy, bay theo chiều ấy xa hơn rất nhiều … 

-         Xa hơn, nhưng có điều rất đặc biệt là ông sẽ có thể mừng giao thừa nhiều lần. Vả lại công ty hàng không chúng tôi đă dự bị năm chai sâm banh cho mỗi hành khách … 

-         Năm chai ? Nhưng làm sao lại có thể mừng giao thừa nhiều lần trong một đêm ? 

-         Thưa ông, khi di chuyển về hướng tây th́ mỗi khi máy bay vượt qua một múi giờ, ông sẽ lùi lại một giờ. Như thế, khi giao thừa vừa điểm tiếng chuông, ông cùng các chiêu đăi viên và hành khách khác vừa nâng ly mừng năm mới, th́, ch́ ít lâu sau, ông vượt qua một múi giờ và trở lại 11 giờ đêm. Ông chỉ cần chờ vài phút sau là sẽ được sống lại một lần nữa cái thời điểm thiêng liêng khai mở một tân niên. Và lại nâng ly … Cứ như thế, mỗi khi băng qua một múi giờ trên cuộc hành tŕnh. 

-         Hấp dẫn ! Nhưng tôi muốn mau đến nơi. Cô làm ơn cho tôi chọn đi về hướng đông. 

-         Trong trường hợp ấy có thể ông sẽ không được mừng giao thừa. 

-         Sao thế ? 

-         Giả sử vào lúc 11 giờ 45 đêm, giờ địa phương, ông đang sửa soạn đón mừng năm mới, th́ máy bay vượt qua một múi giờ. Khi ấy, đang từ 11giờ 45 đêm, ông bước thẳng sang 1 giờ 45 sáng ngày hôm sau. Không có 12 giờ đêm. Không có giao thừa. Chúng tôi có bổn phận báo trước để ông khỏi thất vọng. 

-         Thưa cô tôi nghĩ đây mới chính là yếu tố hấp dẫn của chuyến đi. Vượt trên thời gian, xóa bỏ mốc thời gian. Tôi rất thích ư niệm này. Xin cô vui ḷng giữ chỗ cho tôi.  

X

X     X

              Chuyến bay « đêm giao thừa không có giao thừa » khá trống vắng. 

Một cụ già : 

-         Xin lỗi ông, mắt tôi hơi kém, đây có phải là hàng ghế số 14 hay không ? Số ghế của tôi là 14 E.

Hắn trả lời : 

-         Đúng vậy, thưa cụ, đây là hàng ghế 14. C̣n nhiều chỗ trống, xin cụ cứ tự nhiên chọn chỗ ngồi, bất kể số ghế. 

-         Hay quá ! Tôi thích ngồi gần hành lang để đứng dậy cho dễ. Nhưng quan trọng nhất là tránh được hàng ghế số 13 ! 

Thiếu nữ ngồi cạnh hắn xen vào, với một nụ cười ranh mănh : 

-         Cụ ơi, trên máy bay không có hàng ghế thứ 13 đâu ! Hàng trước ḿnh mang số 12 đấy, cụ thấy không ?

Ông cụ chồm người kiểm chứng « thông tin » của cô hành khách, rồi chau mày, lo lắng : 

-         Ơ hay ! Thế có nghĩa là chúng ta đang ngồi trên hàng ghế 13, mặc dù ghi số 14 ? Cô nghĩ sao ?  

-         Theo quan điểm của Platon về sự biệt lập giữa thực chất và tên gọi, th́ điều cụ nói hoàn toàn đúng.  

Hắn an ủi :  

-         Thôi, cụ đừng lo. Dù cho có theo thuyết của Platon đi nữa, chúng ta vẫn có thể quan niệm được rằng hăng máy bay đă tháo gỡ tất cả những hàng ghế mang số 13 và cất giữ chúng ở một nơi nào đó.  

-         Tôi không nghĩ họ mất công làm như vậy, mà tin chắc rằng họ đă lừa gạt chúng ta. Họ đă thay tên gọi, để cố t́nh gây ngộ nhận về thực chất.  

-         Một điều khá thông dụng. Nhiều cao ốc ghi lầu 12 bis thay v́ lầu 13 …  

Cô gái lắc đầu :  

-         Tuy nhiên, đối với người Pháp th́ lầu 13 lại không phải là lầu 13, v́ họ gọi lầu một là lầu 0. Người Pháp coi lầu 13 là lầu 12 và lầu 14 là lầu 13 … Nếu theo họ th́ không chừng phải sửa lầu 14 thành lầu 13 bis, và vẫn giữ lầu 13, một điều mà những người tin dị đoan khác sẽ không chấp nhận … Làm sao ?

-         Hay là ḿnh nghe nhạc ? Chương tŕnh ghi : Mahler : « Lied von der Erde» ... Có mang chút âm hưởng Á Đông. Sẽ làm tâm hồn êm dịu, khỏi lo lắng những chuyện không đâu !  

-         Lại một thí dụ của sự dị đoan trên những con số đấy ! Mahler sợ sẽ chết sau bài Giao Hưởng số 9 như nhiều nhà soạn nhạc khác : Beethoven, Schubert, Bruckner ... V́ thế ông ta lướt qua con số 9 với ca khúc « Lied von der Erde » này, và soạn ngay hai bài Giao Hưởng khác, sau này mới được đặt là số 9 và số 10. Nếu tôn trọng ư muốn của Mahler th́ chúng phải mang số 10 và 11.  

-         Tức là Mahler không theo triết lư của Platon ?  

-         Một lầm lẫn tai hại, thưa anh. Bằng chứng là ông ta đă chết trước khi cho tŕnh diễn Giao Hưởng số 9, để lại một Giao Hưởng khác chưa viết xong !

-         Tôi rất thích được nói chuyện với cô ...  

-         Anh lầm rồi. Anh không hề nói chuyện với tôi.  

-         Sao vậy ?  

-         Khi vừa lên máy bay, tôi tôi đă uống một loại thuốc ngủ đặc biệt khiến ư thức của tôi ngủ say, nhưng các hoạt động thần kinh khác vẫn nguyên vẹn. V́ ư thức là nguồn của bản ngă, theo duy thức luận, nên anh không thể nói chuyện với tôi trong lúc này.  

-         Không tin nổi !  

-         Tại sao ? Ư thức chỉ là bọt nước trên ngọn sóng. Gạt bỏ nó đi, sóng vẫn c̣n, nước vẫn c̣n, đại dương vẫn nguyên vẹn, tâm thần vẫn hoạt động b́nh thường !  

-         Nhưng cái ǵ sẽ điều khiển những hoạt động ấy ?  

-         Lư nhân duyên, thưa anh. Một quy luật không ǵ thắng nổi. Mọi tư tưởng, mọi hành động đều theo lư nhân duyên, không cần ư thức. Khi ư thức được tắt đi th́ luật nhân duyên khiến mọi việc tiến hành một cách tự nhiên, không tốn kém năng lượng, không mệt mỏi, hoàn toàn thuận lợi cho sự nghỉ ngơi, phục hồi sinh lực. Anh cứ xem tờ chỉ dẫn trong hộp thuốc th́ rơ.  

-         Thế khi cô tỉnh dậy, th́ những ǵ chúng ta nói chuyện với nhau bây giờ sẽ coi như ch́m vào quên lăng ?  

-         Không đâu, thưa anh. Dù ư thức tạm ngừng hoạt động nhưng các cơ cấu thần kinh có trách nhiệm thu nhận và ghi nhớ những kỷ niệm vẫn nguyên vẹn. Tôi sẽ vẫn có thể hồi tưởng lại gương mặt khả ái và câu chuyện lư thú với anh … À, đến Los Angeles anh ở khách sạn nào ?

X

X     X

            Một người đàn bà tuyệt đẹp, trang phục vô cùng sang trọng, bước đến chào hắn :  

-         Chào mừng ông đặt chân đến thủ phủ của văn minh nhân loại. Tôi là Giám Đốc Ngoại Vụ của Công Ty  Xuất Bản và Phát Hành Y. Thay mặt ông Tổng Giám Đốc, tôi được hân hạnh ra đón ông  và đưa ông về trụ sở của chúng tôi cho kịp tham dự dạ tiệc mừng tân niên tối nay. Tôi tiếc là thời giờ hơi gấp rút …  

            Hắn ấp úng vài chữ vô nghĩa, rồi ḷ ṭ bước theo người đàn bà đẹp, sau khi phóng nhanh một tia nh́n về phía sau. Vừa kịp thấy cô nàng uống thuốc ngủ đặc biệt khi năy, đang chật vật đặt hai chiếc va li to tổ bố lên xe đẩy … H́nh ảnh cô ta chỉ mờ dần khi hắn chui vào chiếc xe dài loằng ngoằng, ngồi đối diện với người đàn bà đẹp. Cặp chân vô tận xếp chéo sang một bên, hướng về một quầy rượu bằng gỗ quư kẻ bằng những chiếc nẹp vàng chói. Anh bồi mặc đồng phục, mang bao tay trắng, đă chờ sẵn. Bà nhâm nhi Vodka Martini, đôi môi mọng đỏ như trái cerise gắn trên vành ly. Hắn uống coktail trái cây.

-         Đây là Lâu Đài của Văn Hóa Thế Giới ! Trụ sở trung ương của Công Ty. Tôi xin được hướng dẫn ông đến pḥng nghỉ. Vào đúng giờ ghi trong tấm phiếu này, nhân viên của chúng tôi sẽ đến lo trang điểm và y phục cho ông. À ! đây là đại sảnh. Ở giữa pḥng là tác phẩm điêu khắc mới được Công Ty đặt mua. Sẽ khánh thành tối nay đấy. Ông thấy thế nào ?

-         Dạ … Một khối vuông … Cân đối … Đơn giản và b́nh dị. Đồng thời cũng rất sâu sắc …  

-         Một tổng hợp của nghệ thuật cổ điển và cấp tiến đấy. Ở giữa khối vuông này là một bức tượng lập lại tác phẩm “người suy nhĩ” của Rodin.  

-         Tức là khối vuông này có thể được mở ra cho chúng ta chiêm ngưỡng bức tượng bên trong ?  

-         Không. Khối đá hoàn toàn đầy. Nhưng ở khoảng giũa có một phần mang h́nh dạng “người suy nghĩ”. Đây, may quá ! Có ông Cố Vấn Nghệ Thuật của Công Ty đứng đây, tôi xin nhường lời cho ông ta giải thích rành mạch hơn.  

Giới thiệu và chào hỏi xong, người Cố Vấn Nghệ Thuật trịnh trọng tuyên bố :  

-         Người thường có thể tự hỏi : tại sao trong trái dưa, bức tường, hay trong quả núi không có một tác phẩm điêu khắc ? V́ người bán trái cây, người thợ xây tường, hay Đấng làm nên quả núi không có chủ ư nghệ thuật này. Trong trường hợp của chúng ta, tác giả là một nhà điêu khắc tài danh, và thiên tài của ông ta là đă bao trên một tác phẩm điêu khắc một tác phẩm khác, bằng cùng một loại vật liệu, phủ theo h́nh dạng của tác phẩm này một cách chính xác, để rốt cuộc đưa đến sự h́nh thành một khối vuông … Đây là một phần diễn văn tôi sẽ đọc tối nay.  

-         Thế chắc ông đă ngừa trước những câu hỏi của kẻ ít am tường về nghệ thuật, kiểu như : một tác phẩm điêu khắc, thí dụ tác phẩm “người suy nghĩ”, chỉ có thể là một tác phẩm điêu khắc nếu chúng ta nh́n thấy được nó ? 

-         Nó có h́nh dạng của “người  suy nghĩ”, tại sao nó lại không là tác phẩm này, dù ta có nh́n thấy nó hay không ? Ư tưởng “người suy nghĩ” được chôn vùi trong một khối vuông thật tuyệt diệu.  

-         Thế phần nào trong khối đá này mang h́nh “người suy nghĩ” ? Giả sử ông nói : phần này, th́ một phần khác, nhỏ hơn 1 phân trên mỗi cạnh, hay nhích sang bên phải 1 phân, hoặc sang bên trái 1 phân, nhích lên 1 phân, hay nhích xuống 1 phân, có vẫn là tác phẩm điêu khắc mà ông quan niệm hay không ? Có thể Công Ty đă mua vô số bức tượng “người suy nghĩ” được chứa trong khối đá này đấy !  

-         Càng tuyệt diệu ! Tuy nhiên, trong một bài phỏng vấn, điêu khắc gia đă cho biết kích thước chính xác của “người suy nghĩ” cũng như khoảng cách đối với các cạnh và mặt phẳng của khối vuông. Để tôi xem … Đây ! Ông ta c̣n cho biết bức tượng quay mặt về hướng nam.  

-         Thế làm sao biết được mặt nào của khối vuông quay về phía nam, thưa ông ?  

-         Ừ nhỉ. Làm sao biết được. Tất cả các mặt đều tuyệt đối giống nhau … Người đàn bà đẹp vừa nói vừa gật gù có vẻ khen ngợi sự sáng suốt của hắn.  

-         Theo quan điểm của tôi, th́ điều ấy tùy thuộc chính chúng ta, vào lúc chúng ta quyết định đặt bức tượng như thế nào. Khi quyết định mặt nào là mặt quay về hướng nam, chúng ta được dịp tham gia vào sự sáng tạo thành tác phẩm. Một khía cạnh tuyệt diệu khác !  

-         Nhỡ khi ông đặt khối đá, lại không có mặt nào quay về hướng nam cả, các mặt đều xéo với các hướng chính, th́ sao ? Tác phẩm “người suy nghĩ”, mặt quay về phía nam, sẽ không hiện hữu ?  

-         Ông đă nêu lên khía cạnh tuyệt diệu tối thượng của tác phẩm đấy ! Khi th́ nó hiện hữu, khi th́ lại  không hiện hữu, chỉ cần xê dịch chút xíu ! Tôi nghĩ ông phải là một thiên tài tương xứng với nhà điêu khắc vĩ đại này mới có nổi những suy nghĩ sâu sắc như vậy. Thật là một vinh dự đă được nói chuyện với ông.  

X

X     X

            Thức giấc, hắn nằm trên giường, buông thả để cho h́nh ảnh những việc vừa xảy ra tuần tự hiện lên  trong tâm tưởng. Buổi dạ tiệc ... Tư thế mới của hắn khiến nhiều nhân vật nổi danh t́m cách quây quần gợi chuyện. Những câu chuyện chót lưỡi đầu môi. Những phô trương nhạt nhẽo. Rồi người đàn bà đẹp … Tấm phao cứu hắn khỏi chết ngộp trong ḷng biển cả tầm thường. Có lẽ bà đă đi xa hơn cái trách nhiệm Giám Đốc Ngoại Vụ của Công Ty Xuất Bản vừa kư giao kèo với hắn …

            Hắn tự kiểm thảo “lương tâm” của ḿnh. Và tự nhủ : ḿnh chẳng đ̣i hỏi ǵ, chẳng cố công bon chen, tranh dành với ai. Mọi việc chỉ tự nhiên đến … Phải chăng hắn đă bước vào cuộc phiêu lưu như người đàn ông nọ bước vào tiệm kẹo chỉ v́ đọc tấm biển “xin vào cửa sau” ? “Văn nghiệp” của hắn là ǵ ? Có thể nào nền văn nghiệp ấy lại là một hiện tượng cụ thể, mặc dù chưa xảy đến ? Hắn nhớ lại những tranh luận về cụ thể và trừu tượng quanh chuyến xe lửa bị xóa bỏ đă làm đau ḷng bà cụ nơi nhà ga … Rồi hắn tự hỏi : ḿnh có mơ không ? Chức năng cảm nhận trong hệ thần kinh của hắn có thể nào bất thần trục trặc, như đứa bé đảo lộn cảm giác sầu riêng với dâu ? Hay toàn thể năo bộ của hắn đă bị trao đổi với một người khác, một người có văn tài thực sự ? Ư tưởng này buộc hắn phải tự trấn an. Trong hồ sơ “Nguyễn Văn X toàn tập” nằm trong máy vi tính của hắn có những đoạn tự truyện, tiểu sử, hoàn toàn phù hợp với cuộc đời hắn kia mà ! Hắn đă kiểm chứng rất kỹ lưỡng. Không thể có sự lầm lẫn được ! Tức là chính hắn đă viết ra những ǵ sẽ làm hắn nổi danh, sẽ đưa hắn lên địa vị văn tài vĩ đại nhất của thế kỷ 21 ? “Đă viết” hay “sẽ viết” ? “Sẽ viết” để làm ǵ cho mất công khi những tác phẩm ấy ĐĂ được viết ? Hắn bỗng thông cảm với cơ quan nọ đă từ chối tài trợ việc thực hiện bộ máy đi ngược thời gian … Hay là hắn thực sự “đă viết” những tác phẩm ấy, nhưng trong t́nh trạng ư thức ngủ say, như cô nàng uống thứ thuốc ngủ đặc biệt gặp trên máy bay ? Khi loại bỏ được ư thức, phải chăng hắn cũng đă vượt thoát khỏi các mốc thời gian, như trong “chuyến bay đêm giao thừa không có giao thừa” ?  

            Tuy nhiên, mặc dù những lư luận ấy, một bộ luật bất thành văn nào đó vẫn có vẻ như lên án hắn. Luật bất thành văn … “Một phong cách sống”, như người cảnh sát đă nhận định khi ghi giấy phạt. Với một chọn lựa : con đường cách mạng ! Ừ nhỉ ! Hay là ḿnh từ chối sự áp bức của luật bất thành văn kia, và chọn con đường cách mạng ? Tại sao không ? Hắn tự nhủ. Cứ thử liều lĩnh bước qua tấm gương xem sao ? Sang một thế giới đảo ngược trước sau, phải trái ?  

            Chiếc giường nước động đậy. Người đàn bà đẹp trở ḿnh … Đôi vai trần, tuyệt mỹ, lộ trên tấm chăn mỏng dịu mềm như nhung. Hơi thở nhẹ nhàng làm ch́m nổi những đường cong ẩn hiện dưới chăn. Chẳng c̣n đâu phong thái của một Nữ Tướng kiêu sang. Chỉ c̣n một thân ḿnh cuộn tṛn ẻo lả chờ được, mơn trớn, vuốt ve …  

            Một giờ ? Hai giờ ? Vài giờ trôi qua … Hắn khe khẽ nhích người đến bờ giường. Không phải dễ ǵ thoát được ra khỏi chiếc giường nước bồng bềnh, ch́m lún. Ngồi dậy, đầu óc trống trải, hắn lặng lẽ  nh́n ra cửa sổ. 

            Ngoài trời nắng đă lên cao … 

            Đón chào Biến Cố Văn Học của Thế Kỳ 21.

                                                                                                           

                                                                                                            NGUYỄN Hoài Vân

                                                                                                            (Nhân đọc Casati và Varzi)

                                                                                                            Tân niên 2007

Trở về Mục Lục